Koningssloep

Bron Het Scheepvaartmuseum

Cornelis Jan Glavimans (1795-1857) in 1841, Maritiem Museum Rotterdam
  • Ontwerp Cornelis Jan Glavimans
  • Bouwer Rijkswerf Rotterdam
  • Karveelbouw
  • Eikenhout
  • Bouwjaar 1818
  • Lengte 17 m
  • Gewicht 6 ton
  • Roeiplaatsen 20

Het ontwerp van de Koningssloep kwam van een 21-jarige onderconstructeur derde klasse, Cornelis Jan Glavimans, telg uit een geslacht van scheepsbouwmeesters. Hij was al vanaf zijn dertiende in het vak gedrild, bleek een groot talent te zijn en zou uiteindelijk opklimmen tot hoofdingenieur-directeur. Glavimans is bij de bouw van de Koningssloep waarschijnlijk geïnspireerd door ontwerpen van de Zweed Fredrik Henrik af Chapman die ze in 1768 in Architectura navalis mercatoria had gepubliceerd.

Bron Het Scheepvaartmuseum

Het zou 23 jaar duren voordat de sloep voor het eerst werd gebruikt. Kort na zijn inhuldiging heeft koning Willem II een officieel bezoek aan Rotterdam gebracht, met alle toeters en bellen en publiek op de wal. Want het is wel zien en gezien worden in zo’n sloep, dat is de lol ervan, imponeergedrag. Zo’n sloep moet exclusief voor de koning blijven.

Bron Het Scheepvaartmuseum

Er is geen logboek van het gebruik van de sloep bijgehouden, naar schatting heeft hij een keer of dertig gevaren. Koningin Wilhelmina heeft er waarschijnlijk het meest in gevaren. Tijdens de regeringsperiode van Juliana was dat maar enkele keren. De laatste keer was bij haar regeringsjubileum in 1962.

Met leden van het koningshuis aan boord moet het roeien aan strikte regels voldoen. Na elke haal worden de riemen drie seconden stil gehouden. Hierdoor ontstaat een sierlijke en waardige slag, waarbij de boot elegant en schijnbaar moeiteloos doorglijdt: de ‘paradehaal’. Het baldakijn en de uitbundige versiering maken de boot tamelijk windgevoelig, wat sturen moeilijk maakt. Ook mag de sloep volgens het protocol niet remmen maar moet hij vaart minderen door uit te drijven. De roeiers zelf mogen uitsluitend naar hun eigen blad kijken. Dat is speciaal voor de voorste roeiers een uitdaging, want hoe moeten zij precies tegelijk stilhouden en roeien als zij elkaar niet kunnen zien? Bakboordroeier Gerard Acda vertelt in het boek De Koningssloep hoe ze dat in 1962 oplosten: ze hielden contact met hun knieën en slaagden er zo in om precies gelijktijdig de beweging in te zetten. Hieronder beelden van 30 april 1962, voorlopig de laatste vaart, met roeiers van De Amstel aan de riemen.



Na die laatste vaart in 1962 raakte de sloep buiten gebruik. Wellicht acht men de pracht en praal niet meer passend en is de trage paradehaal niet dynamisch genoeg voor deze tijd. Sinds 1983 heeft Het Scheepvaartmuseum de sloep in beheer. Dertig jaar later was de sloep aan een grondige restauratie toe.


Daarna heeft de sloep sinds oktober 2015 z’n eigen Schiphuis bij dat museum. Bij die gelegenheid heeft het museum een boek over de Koningssloep uitgegeven.

De Koningssloep in het Schiphuis van Het Scheepvaartmuseum, Amsterdam | Foto Jan Willem Landman

Zie ook de website van Het Scheepvaartmuseum over de Koningssloep


Cookies, u weet wel. Zo weinig mogelijk. Akkoord?